B2Orta üstü

Noun Clauses (İsim Cümlecikleri) Konu Anlatımı

Yaklaşık 3 dakika okuma · 12 Ekim 2026 tarihinde güncellendi

Kısaca

Bir cümlenin içinde isim gibi çalışan that, wh- ve whether cümleciklerini öğren. Düz cümle sırasını kullanmayı ve Türkçeden gelen tipik hatalardan kaçınmayı çalış.

İsim cümleciği nedir?

İsim cümleciği (noun clause), büyük bir cümlenin içinde isim gibi çalışan cümleciktir. Özne, nesne ya da tümleç olabilir. Türkçede bunu çoğunlukla -DIK / -AcAK / -mA ekleriyle yaparsın: Onun geldiğini biliyorum. İngilizcede ise cümleciği that ya da bir wh- sözcüğü başlatır. Cümlecik kendi öznesini ve çekimli fiilini taşır.

that cümlecikleri

Bir bilgiyi, düşünceyi ya da haberi aktarır. Cümlede eksik bir öğe yoktur, yani cümlecik kendi başına tamdır.

  • I know that she is right.
  • It is obvious that he is tired.
  • The fact that prices are rising worries many families.

Konuşmada think, know, say, believe gibi fiillerden sonra that düşebilir: I think (that) it's a good idea. Ama cümlecik özne konumundaysa that düşmez: That he lied upset us.

wh- cümlecikleri

What, who, which, where, when, why, how ile kurulur. En önemli kural şudur: düz cümle sırası kullan (özne + fiil). Soru yapısını (yardımcı fiil + özne) ve do / does / did kullanma.

  • Where is the station?olur Could you tell me where the station is?
  • What time does the film start?olur I don't know what time the film starts.
  • Why did she leave?olur Nobody knows why she left.

Dikkat: do/does/did kalkınca zaman bilgisini ana fiil taşır. Bu yüzden starts, left gibi biçimleri kullanırsın.

whether / if

Evet/hayır sorularını cümlecik yapmak için whether ya da if kullanılır.

  • Is he at home?olur I wonder whether / if he is at home.

Ama özne konumunda, edatlardan sonra ve to-infinitive'den önce yalnızca whether kullanılır:

  • YanlışIf he agrees is not important

    DoğruWhether he agrees is not important.

  • We talked about whether we should move.
  • I can't decide whether to accept.

what mı, that mı?

what = the thing that anlamındadır ve cümlecikte bir öğe eksiktir (özne ya da nesne). that ise tam bir cümlenin önüne gelir.

  • What she said was true. (said'in nesnesi eksikolur what)
  • I know that she said it. (she said it tamolur that)

Türk öğrencilerin tipik hataları

  • 1. Türkçede fiil sonda olduğu için soru sırasını korumak

    YanlışI don't know where is he.

    DoğruI don't know where he is.

  • 2. Gereksiz do/does/did

    YanlışTell me what time does it start.

    DoğruTell me what time it starts.

  • 3. that ile wh- sözcüğünü birlikte kullanmak

    YanlışI know that where he lives.

    DoğruI know where he lives.

  • 4. wonder / ask sonrası that kullanmak

    YanlışI wonder that he will come.

    DoğruI wonder whether he will come.

  • 5. what ile that karışması

    YanlışI think what he is right.

    DoğruI think that he is right.

Küçük hatırlatma

Ana cümle soruysa soru işareti kullanırsın, ama içteki cümlecik yine düz sıradadır: Do you know where he lives? Ana cümle düz cümleyse nokta koyarsın: I don't know where he lives.

Bu konunun kelimeleri

KelimeAnlamıÖrnek cümle
clause · nouncümlecik; kendi öznesi ve fiili olan sözcük grubuIn the sentence 'I know that she is right', 'that she is right' is a noun clause.
embedded question · nounbaşka bir cümlenin içine yerleşmiş soru; düz cümle sırası kullanırCan you tell me where the bank is?
whether · conjunction-ip -mediğini; evet/hayır cümleciklerini başlatan bağlaçI can't decide whether to stay or go.
obvious · adjectiveaçık, aşikârIt is obvious that they enjoyed the trip.

Kendini dene

Önce kendin cevapla, sonra cevabı ve açıklamasını aç.

  1. I didn't understand ___ the teacher said.

    • that
    • what
    • which
    • who
    Cevabı göster

    Cevap: B) what

    said fiilinin nesnesi cümlecikte eksik olduğu için what gerekir. that yalnızca tam bir cümlenin önüne gelir.

  2. Do you know ___?

    • what time it is
    • what time is it
    • what time does it
    • that what time it is
    Cevabı göster

    Cevap: A) what time it is

    Gömülü soruda özne fiilden önce gelir: what time it is. Soru sırası (is it) yanlıştır.

  3. I wonder ___ they will come to the party.

    • that
    • what
    • whether
    • which
    Cevabı göster

    Cevap: C) whether

    Evet/hayır sorusunun cümlecik hâli whether (veya if) ile kurulur. that wonder ile kullanılmaz.

  4. Could you tell me ___ the post office is?

    Cevabı göster

    Cevap: where

    Yer sorulduğu için where kullanılır ve cümlecikte düz sıra gelir: where the post office is.