B2Orta üstü

Prefix ve Suffix ile Kelime Türetme

Yaklaşık 3 dakika okuma · 12 Ekim 2026 tarihinde güncellendi

Kısaca

un-, mis-, re-, out- gibi ön eklerle ve -ness, -ment, -able gibi son eklerle kelime anlamını ve türünü nasıl değiştirdiğini öğren; doğru kelime biçimini seçmeyi ve yaygın kolokasyonları kullanmayı çalış.

Neden kelime türetme?

B2 seviyesinde her yeni kelimeyi tek tek ezberlemek yerine kelime köküne ekler getirerek yeni kelimeler üretebilirsin. Hem okurken bilmediğin kelimeyi tahmin edersin hem de yazarken ve konuşurken kelime dağarcığını genişletirsin. Sınavlarda sık görülen "doğru kelime biçimini seç" soruları da tam olarak bunu ölçer.

Ön ekler (prefixes): anlamı değiştirir

Ön ek, kelimenin başına gelir. Genellikle anlamı değiştirir, kelime türünü çoğu zaman değiştirmez.

Olumsuzluk
un- (unreliable, unhappy), in- (inaccurate), im- (impossible, impatient), il- (illegal), ir- (irresponsible), dis- (dishonest, disagree)
Yanlış / kötü yapma
mis- (misunderstand, misinterpret)
Tekrar
re- (reorganise, rebuild)
Fazla / yetersiz
over- (overestimate), under- (underestimate)
Daha üstün olmak
out- (outweigh, outnumber)

Dikkat: Hangi olumsuz ön ekin geleceği tamamen kurala bağlı değildir, büyük ölçüde kelimeye bağlıdır. im- genellikle b, m, p ile başlayan köklerde (impossible, immature), il- l ile (illegal), ir- r ile (irregular) kullanılır. Yine de her kelimeyi örnek cümleyle öğrenmek en güvenlisidir; unlegal ya da inpossible diye bir kelime yoktur.

Son ekler (suffixes): kelime türünü değiştirir

Son ek, kelimenin sonuna gelir ve çoğunlukla kelime türünü (isim, sıfat, fiil, zarf) değiştirir.

İsim yapanlar

  • -ness (*awareolur awareness*)
  • -ment (*improveolur improvement*)
  • -ation (*organiseolur organisation*)
  • -ity (*activeolur activity*)
  • -cy (*transparentolur transparency*)
  • -er / -or / -ee (*employolur employer, employee*)

Sıfat yapanlar

  • -able / -ible (*relyolur reliable*)
  • -ful (*careolur careful*)
  • -less (*careolur careless*)
  • -ous (*dangerolur dangerous*)
  • -ive (*createolur creative*)

Fiil yapanlar

  • -en (*wideolur widen*)
  • -ise / -ize (*realolur realise*)
  • -ify (*simpleolur simplify*)

Zarf yapan

  • -ly (*carefulolur carefully*)

Cümleye bakarak türü belirle

Boşluğu doldururken önce şunu sor: Burada hangi kelime türü gerekiyor?

  • a / an / the / sıfat / sahiplik sıfatı (its, their) + boşluk → genelde isim: a significant improvement*, its awareness*
  • be / look / seem + boşlukolur genelde sıfat: The source is unreliable.
  • to** + boşlukolur fiil*: to *reorganise
  • Fiili ya da sıfatı niteleyen boşlukolur zarf: She spoke clearly.

Tür belli olunca, anlam için ön eke bak: olumsuz mu, tekrar mı, fazla mı?

Kolokasyonlar

Türetilmiş kelimeler de belirli kelimelerle birlikte kullanılır:

  • an unreliable source / witness / service
  • raise awareness of a problem
  • the benefits outweigh the risks
  • misinterpret the data / a message
  • reorganise a team / a schedule

Sık yapılan hatalar

  • Olumsuz ek uydurmak

    Yanlışunpossible

    Doğruimpossible

  • Türü karıştırmak

    YanlışShe made a great improve.

    DoğruShe made a great improvement.

  • Anlamı aynı sanmak: overestimate (olduğundan fazla sanmak) ile underestimate (olduğundan az sanmak) zıt anlamlıdır.

Bu dersteki kartlarda yer alan kelimeleri örnek cümleleriyle birlikte tekrar et; sonra alıştırmalarda ek seçimini bilinçli yap.

Bu konunun kelimeleri

KelimeAnlamıÖrnek cümle
unreliable · adjectivegüvenilmez; kendisine güvenilemeyenThe website turned out to be an unreliable source of information, so we checked the facts elsewhere.
misinterpret · verbyanlış yorumlamak; yanlış anlamakShe misinterpreted his silence as anger, but he was only tired.
outweigh · verbağır basmak; daha önemli ya da daha büyük olmakFor most people, the advantages of remote work outweigh the disadvantages.
awareness · nounfarkındalık; bilinçThe campaign aims to raise awareness of the dangers of sitting too long.
reorganise · verbyeniden düzenlemek; yeniden yapılandırmakThe manager decided to reorganise the schedule so that nobody worked two night shifts in a row.

Kendini dene

Önce kendin cevapla, sonra cevabı ve açıklamasını aç.

  1. The weather forecast was completely ___, so we carried umbrellas all day for nothing.

    • reliable
    • unreliable
    • reliably
    • reliability
    Cevabı göster

    Cevap: B) unreliable

    Tahmin yanlış çıktığı için olumsuz anlamlı sıfat gerekir: unreliable (güvenilmez). 'reliable' anlamca uymaz, 'reliably' zarf olduğu için 'was' ile kullanılmaz.

  2. Which verb means 'to think that something is smaller, easier or less serious than it really is'?

    • overestimate
    • reestimate
    • underestimate
    • disestimate
    Cevabı göster

    Cevap: C) underestimate

    under- 'az, yetersiz' anlamı verir; underestimate bir şeyi olduğundan küçük ya da kolay sanmaktır. overestimate tam tersidir.

  3. There has been a significant ___ in air quality since the factory installed new filters.

    • improvement
    • improving
    • improvable
    • improvely
    Cevabı göster

    Cevap: A) improvement

    'a significant' ifadesinden sonra isim gerekir. improve + -ment = improvement doğru isim biçimidir. 'improvable' sıfattır ve burada uymaz.

  4. Leaving the front door unlocked while he was away on holiday was very ___ (responsible) of him.

    Cevabı göster

    Cevap: irresponsible

    Kapıyı kilitlemeden gitmek sorumsuzca bir davranıştır. 'responsible' kelimesi r ile başladığı için olumsuz ön ek ir- olur: irresponsible.