C1İleri

Cleft Sentences (Vurgulu Cümleler) Konu Anlatımı

Yaklaşık 3 dakika okuma · 12 Ekim 2026 tarihinde güncellendi

Kısaca

Bir cümlenin belirli bir parçasını öne çıkarmak için 'It is/was ... that' ve 'What ... is' kalıplarını nasıl kullanacağını, Türkçe konuşurların sık yaptığı hataları ve doğru kullanımı öğren.

Cleft cümle nedir?

Cleft (vurgulu) cümle, tek bir cümleyi iki parçaya bölerek bir bilgiyi öne çıkarır. Türkçede bunu çoğunlukla vurgu ve sözcük sırasıyla yaparız (Beni rahatsız eden gürültüydü.). İngilizcede ise özel bir kalıp gerekir.

It-cleft: It is/was + vurgulanan öğe + that/who

Normal cümle: The noise kept me awake.

  • It was the noise that kept me awake.Beni uyutmayan, tam olarak gürültüydü.
  • It was my manager who suggested the change.Kişiler için who da kullanılır.
  • It was in Izmir that we first met.Yer ve zaman ifadeleri de vurgulanabilir.

Bu kalıp özellikle düzeltme ve karşıtlık için uygundur: It was the price, not the quality, that put customers off.

Not until ... : It was not until midnight that the storm passed. (Fırtına ancak gece yarısı dindi.) Burada when değil, that gelir.

Wh-cleft (pseudo-cleft): What ... is/was ...

  • What I need is more time.İhtiyacım olan şey daha fazla zaman.
  • What surprised everyone was her calm reply.
  • What he did was delete the whole file.do ile eylem vurgulanır; ardından genellikle yalın fiil gelir.

Ters sıra da mümkündür: More time is what I need.

Sık kullanılan başka kalıplar:

  • All she wanted was a little recognition.Tek istediği...
  • The reason I left is that the salary was too low.
  • The place where we met was a small café.

Türkçe konuşurların tipik hataları

Fazladan zamir ekleme
Yanlış: What I need it is a quiet room. Doğru: What I need is a quiet room. Türkçede 'şey' yapısı bizi bu yöne itebilir; İngilizcede what zaten özne/nesne görevini üstlenir.
That yerine what/which kullanma
Yanlış: It was the noise what kept me awake. Doğru: It was the noise that kept me awake.
Zamanı yanlış kurma
It was ... that kalıbından sonra yan cümlenin zamanı anlama uygun olmalıdır: Yanlış: It was yesterday that I have seen him. Doğru: It was yesterday that I saw him.
Be fiilini unutma
Yanlış: What surprised me the results. Doğru: What surprised me was the result.
Not until ile when karıştırma
Yanlış: It was not until June when... Doğru: It was not until June that...
İlgi zamirinin yanlış seçimi
Yanlış: That annoyed me most was the delay. Doğru: What annoyed me most was the delay.

Ne zaman kullanılır?

Cleft cümleleri her cümlede kullanma. Şu durumlarda etkilidir:

  • Bir yanlış anlamayı düzeltirken: It wasn't the budget that failed; it was the planning.
  • Konuşmada veya yazıda ana noktayı vurgularken: What matters is how we respond.
  • Akademik ve profesyonel metinlerde bilgi akışını düzenlerken: eski bilgiyi başa, yeni ve önemli bilgiyi sona koy.

Aşırı kullanım metni ağır ve yapay gösterir; vurgu ancak seyrek kullanıldığında işe yarar.

Bu konunun kelimeleri

KelimeAnlamıÖrnek cümle
emphasis · nounvurgu, bir şeye verilen özel önemThe report puts the emphasis on early prevention.
highlight · verböne çıkarmak, dikkat çekmekThe speaker highlighted the main risks.
contrast · nounkarşıtlık, zıtlıkThere is a sharp contrast between the two proposals.

Kendini dene

Önce kendin cevapla, sonra cevabı ve açıklamasını aç.

  1. It was in Konya ___ I first met her.

    • what
    • that
    • there
    • who
    Cevabı göster

    Cevap: B) that

    Vurgulanan öğe bir yer (in Konya) olduğu için yan cümleyi that başlatır. 'who' sadece kişilerde mümkündür.

  2. Which sentence is correct?

    • What did she was apologise to everyone.
    • What she did it was apologise to everyone.
    • What she did was apologise to everyone.
    • That she did was apologise to everyone.
    Cevabı göster

    Cevap: C) What she did was apologise to everyone.

    Wh-cleft'te düz cümle sırası korunur ve 'was' ile devam edilir; ekstra zamir eklenmez.

  3. Which statement is closest in meaning to: "It was the noise, not the heat, that kept me awake."?

    • The heat kept me awake, but the noise did not.
    • The noise kept me awake; the heat was not the cause.
    • Both the noise and the heat kept me awake.
    • I was not awake because of any noise or heat.
    Cevabı göster

    Cevap: B) The noise kept me awake; the heat was not the cause.

    'It was X, not Y, that...' kalıbı X'i doğru neden olarak gösterir, Y'yi eler.

  4. What I would like to know ___ who approved the budget.

    Cevabı göster

    Cevap: is

    Wh-cleft'te 'what' ile başlayan bölümden sonra be fiili gelir. İstek şu an için geçerli olduğundan (would like) is kullanılır.