Resmî ve Günlük İngilizce (Üslup)

Aynı fikir, farklı tavır

İleri düzeyde bir konuşmacı için soru artık yalnızca Bu kelime doğru mu? değildir. Asıl soru şudur: Bu kelime bu ortamda, bu okura ya da dinleyiciye uygun mu? Aynı mesajı üç tonda söyleyebilirsin:

• Resmî: I regret to inform you that the project has not met expectations.
• Nötr: Unfortunately, the project didn't meet expectations.
• Günlük: Well, the project flopped.

Üçü de aynı şeyi söyler ama okurda bıraktığı izlenim çok farklıdır. Bu derste ton ve üslubu anlatan beş ifadeyi öğreneceksin.

1Üslubu betimleyen kelimeler

Stilted sözcüğü, yapay ve gereğinden fazla resmî konuşma ya da yazıyı anlatır. Genellikle olumsuz bir eleştiridir: stilted dialogue, stilted prose, a stilted conversation. Günlük bir sohbette hukuk metni gibi konuşan biri stilted konuşur.

Wry ise ince, hafif acı ya da ironik bir mizahı anlatır. Sesli gülmekten çok, durumun ironisini fark ettiğini gösterir: a wry smile, wry humour, a wry observation.

2Niyeti ve tonu gösteren ifadeler

Tongue-in-cheek, söylenenin ciddiye alınmaması gerektiğini, şaka ya da hafif alay olduğunu belirtir: a tongue-in-cheek remark / review / tone. Dikkat: bu ifade çoğunlukla sıfat olarak ismin önünde ya da was tongue-in-cheek biçiminde kullanılır. Samimi bir özür ya da gerçek bir felaketle birlikte kullanılmaz.

Not to mince (one's) words doğrudan ve açık sözlü olmak demektir. Kibarca dolandırmazsın: She didn't mince her words. Hem mince words hem mince one's words doğrudur. Bu ifade çoğunlukla eleştiri ya da sert bir değerlendirme bağlamında geçer.

3Üslup geçişi: couch

To couch bir şeyi belirli bir dille ifade etmek demektir. Özellikle sert bir mesajı yumuşatmak için kullanılır: couch a criticism in diplomatic language. Kalıp neredeyse her zaman couched in + terms/language biçimindedir: The warning was couched in polite terms.

4Üslup geçişini yönetmek

İyi yazarlar bazen tonu bilerek değiştirir. Örneğin resmî, şişirilmiş bir cümlenin hemen ardından kısa ve sade bir cümle gelirse bu, öncekinin boş olduğunu ima eder ve ironi yaratır:

Certain operational efficiencies are under review. In other words, we are cutting costs.

Bu geçiş okura bir şey söyler: yazar ilk cümlenin süslü dilini eleştirmektedir. Bu yüzden tonu fark etmek yalnızca kelime bilmek değil, yazarın tavrını okumaktır.

Pratik ipuçları

• Resmî yazıda kısaltma ve deyimsel argodan kaçın: regret to inform, fell short of gibi ifadeleri tercih et.
• Eleştiriyi yumuşatmak istiyorsan couch düşün; sertleştirmek istiyorsan not mince words.
• İroni için wry ve tongue-in-cheek iyi araçlardır, ama okurun şakayı anlayacağından emin ol.
• Metin stilted geliyorsa, bir adım sadeleştir.